Zelf Goudse kaas maken, stap voor stap
Kort: met 10 liter volle melk maak je ongeveer 1 kilo Gouda. Je bent er een middag mee bezig, daarna perst de kaas een nacht, gaat hij in de pekel en rijpt hij minstens 4 weken. Jong na 4 weken, belegen na 3 tot 4 maanden.
Wat heb je nodig?
Voor 10 liter melk (± 1 kg kaas)
- 10 liter volle melk. Rauwe melk van een boer is het lekkerst. Anders gepasteuriseerde volle melk die niet gehomogeniseerd is. Geen UHT-melk: die wordt niet stevig.
- 2 ml calciumchloride 33%. Nodig bij winkelmelk, bij rauwe melk meestal niet.
- Mesofiel zuursel, ongeveer 0,5 gram. Kijk op de verpakking voor de juiste dosering.
- 2,5 ml stremsel (standaardsterkte, ongeveer 1:10.000).
- Pekel: 400 gram zout opgelost in 2 liter water.
- Kaascoating, ongeveer 40 gram.
Spullen
- Een pan van minstens 12 liter (of een kleinere pan in een grotere, au bain-marie)
- Een goede thermometer
- Een lang mes dat tot op de bodem van de pan komt
- Een kaasvorm met kaasdoek, bijvoorbeeld een Goudse vorm voor ± 1 kg
- Een pers of gewichten (tot 10 kg)
- Een maatbeker, een schuimspaan en een plek van 12 tot 14 °C om te rijpen
Hoeveel melk er in jouw eigen vorm past, reken je uit met de rekenhulp: hoeveel melk heb je nodig voor een kaas?
De stappen
- Voorbereiden. Maak alles goed schoon en ontsmet pan, lepel, mes, thermometer, vorm en kaasdoek.
- Melk verwarmen tot 30 °C. Langzaam, au bain-marie of op laag vuur, en blijf roeren.
- Calciumchloride. Verdun 2 ml in 25 ml koud water en roer het door de melk.
- Zuursel en voorrijpen (30 minuten). Strooi het zuursel op de melk, laat het 2 minuten weken en roer het 1 minuut goed door. Laat de melk 30 minuten afgedekt staan op 30 °C.
- Stremmen (± 35 minuten). Verdun het stremsel in 25 ml koud water zonder chloor en roer het 1 minuut door de melk. Zet de melk stil door even tegen de draairichting in te roeren. Dek af en raak hem niet meer aan. De wrongel is klaar als hij een schone breuk geeft: steek een mes schuin in de wrongel en til op. Breekt hij glad en komt er heldere wei, dan is het goed. Anders nog 5 tot 10 minuten wachten.
- Wrongel snijden. Snijd de wrongel in blokjes van ongeveer 1 cm: eerst recht in twee richtingen, dan schuin. Laat 5 minuten rusten.
- Roeren (15 minuten). Roer rustig, zodat de blokjes niet aan elkaar plakken.
- Wei afscheppen. Laat de wrongel even zakken en schep 4,5 liter wei af (45% van de melk). Meet het met een maatbeker.
- Wrongel wassen (30 minuten). Voeg al roerend 4,5 liter water van ongeveer 41 °C toe, in drie keer. Meet tussendoor: de wrongel moet op 35 °C uitkomen. Roer daarna 30 minuten zachtjes door op 35 °C. Dit wassen maakt Gouda mild en soepel.
- In de vorm. Laat de wrongel 5 minuten bezinken, giet de wei af en doe de wrongel in de vorm met kaasdoek. Losse wrongel neemt 1,5 tot 2 keer zoveel ruimte in als de kaas straks. Vul de vorm in delen en druk telkens stevig aan.
- Persen. 30 minuten met een licht gewicht (5 kg bij een vorm van 15 cm). Draai de kaas om, leg de doek glad en pers 1 uur met 10 kg. Draai nog een keer om en pers 6 tot 8 uur of een nacht met 10 kg.
- Pekelen (± 10 uur per kilo). Los 400 gram zout op in 2 liter lauw water en laat afkoelen tot 12 tot 15 °C. Leg de kaas erin, strooi wat zout op de bovenkant en draai hem halverwege om.
- Drogen (1 tot 2 dagen). Leg de kaas op een rooster bij 12 tot 15 °C en keer hem 2 keer per dag, tot de korst droog aanvoelt.
- Coaten en rijpen (minstens 4 weken). Smeer de kaas in 3 lagen in met kaascoating en laat elke laag drogen. Laat rijpen bij 12 tot 14 °C en ongeveer 85% luchtvochtigheid. De eerste week elke dag keren, daarna 2 keer per week.
Gaat er iets mis?
- De wrongel wordt niet stevig. Vaak door UHT-melk of sterk gehomogeniseerde melk, te oud stremsel, of chloor in het water waarmee je het stremsel verdunde. Wacht nog 10 minuten; helpt dat niet, probeer dan andere melk en vers stremsel.
- De kaas past niet in de vorm. Laat de wrongel eerst een paar minuten in de doek uitlekken en vul de vorm in delen, met stevig aandrukken.
- Gaatjes en scheurtjes in de korst. Te weinig of te kort geperst, of de wrongel was te koud toen hij in de vorm ging. Werk vlot en houd de wrongel warm.
- Schimmel op de korst. Veeg kleine plekjes weg met een doekje met pekel of azijn. Coat de kaas daarna opnieuw.
- De kaas is bitter. Meestal te veel stremsel. Neem de volgende keer iets minder.
Let op: ben je zwanger of kwetsbaar, eet dan geen jonge kaas van rauwe melk.